صعود به قله کَل خُسه (پیل باهون) به ارتفاع ۴۰۵۰ متر

صعود به قله کَل خُسه (پیل باهون) به ارتفاع ۴۰۵۰ متر

تاریخ : ۳۰ و ۳۱ خرداد ماه ۸۶

وسیله نقلیه: شخصی

تعداد: ۲ نفر

هوا: صاف

نام این قله کَل خُسه (پیل باهون) است که در برخی نقشه ها به اشتباه پرچنان (پرچنان نام قله دیگری در شرق این قله است که ارتفاع زیادی ندارد) نوشته شده است.پای صعود به قله روستای ورزنه می باشد که ساکنین فصلی (تابستانی) آن عمدتا از اهالی بابل می باشند. این روستا دارای جمعیتی در حدود ۶۰-۷۰ خانوار بوده و ارتفاع آن از سطح دریا بالغ بر ۲۷۰۰ متر می باشد. راه دسترسی روستا از دو مسیر است . راه اول از ارتفاعات جنوبی شهر بابل و روستای بزرگ شیخ موسی در ارتفاعات بالاتر از جنگل بوده که به گفته اهالی حدود ۶۰ کیلومتر آن خاکی است. بهرحال کیفیت این جاده به نحوی است که یک دستگاه سواری سمند از این راه به روستا آمده بود.

راه دیگر، جاده هراز است که آن نیز شامل ۳ جاده جداگانه به شرح زیر می باشد:

۱-مسیر باییجان -پردمه- نشل-ورزنه: این جاده از نقطه ای از ۷۰ کیلومتری قبل از شهر آمل شروع شده و کمی از ابتدای آن آسفالته بوده و پس از عبور از باغات وسیع میوه های تابستانی و روستای سرد و کوهستانی پردمه مجددا ارتفاع گرفته و از گردنه ای به ارتفاع ۳۲۰۰ متر- که در ارتفاعات شمالی (چپ) آن آنتن های تقویت کننده نصب شده- به سمت روستای نشل سرازیر میگردد. این جاده در تابستان قابل تردد است. اما از آنجا که زمان برنامه ما قبل از شروع ییلاق نشینی بوده، جاده فوق به طول کامل آماده نشده بود.

۲-مسیر پنجاب (پنج او)- اندوار-نشل- ورزنه: این جاده از نقطه ای در ۵۵ کیلومتری قبل از آمل جدا شده و مسیر تردد مینی بوس ها (از آمل) است. به دلیل قطع قسمتی از جاده قبل از روستای اندوار توسط سیلاب، نتوانستیم از این جاده استفاده کرده و نهایتا به سمت مسیر سوم عازم سیاه بیشه جاده هراز شدیم.

۳-مسیر سیاه بیشه – اندوار- نشل- روزنه: که معروف به مسیر لاکو یا مسیر جنگلی است از کنار رستورانی واقع در ۴۰ کیلومتری قبل از آمل به صورت خاکی جدا میشود. در همان ۲ کیلومتر اول یک انشعاب فرعی به سمت چپ و سرازیری حدود ۵۰ متر بالاتر یک انشعاب به سمت راست با کیفیتی بهتر از جاده اصلی جدا میگردد.

این انشعاب به طول ۲٫۵ کیلومتر به بن بست رله تلویزیونی و مخابراتی ختم می شود. کیفیت این جاده در قسمت های جنگلی تا روی گردنه مناسب بوده اما در قسمت های بعدی به این صورت است:

قسمت های کوهستانی از گردنه تا بستر دره و روستای اندوار پرتگاهی باریک و بستری قابل قبول، از اندوار تا نشل در بستر دره و کمی ناهموار ( به دلیل کم عرض بودن دره از یک طرف و استفاده کشاورزان از بستر جاده برای هدایت آب آبیاری باغات و مزارع از طرف دیگر، پستی-بلندیهایی در بستر جاده وجود دارد)

از نشل تا روستای گریوده ( Grivdeh) به طول ۳ کیلومتر باریک و ناهموار و از گریوده تا ورزنه به طول ۲ کیلومتر مناسب است( در این ۵ کیلومتر دو بار با ماشین از عرض رودخانه گذشتیم) . ساکنین روستای نشل که بزرگترین روستای منطقه می باشد عمدتا از اهالی آمل و غالبا ساکنین فعلی تهران هستند.

علت ارائه توضیحات طولانی فوق در خصوص جاده های دسترسی به روستای ورزنه، اهمیت و مشکلات این دسترسی در مقیاس صعود به قله است. طول جاده سیاه بیشه به ورزنه ۴۳ کیلومتر و زمان دسترسی نیز بین ۱٫۵ تا ۲ ساعت می باشد. از نشل تا ورزنه را در زمانی معادل یکساعت و نیم میتوان با پای پیاده طی نمود. ضمنا تمامی جاده های فوق میدان تاخت و تاز نیسان ها بوده و امکان دسترسی محلی به این ماشین ها میسر است.

قله کل خسه از روستای نشل و هم چنین ورزنه با کله ای مخروطی شکل قابل رویت می باشد.

به دلیل دامپروری بودن منطقه، پنیرهای تولیدی و گوشت گوسفندی کشتارهای روزانه منطقه میتواند مورد توجه قرار گیرد.

غروب روز چهارشنبه – ساعت ۸ – به روستای ورزنه رسیده و شب را در مسجد محل اتراق نمودیم. صبح روز بعد، پس از صرف صبحانه راس ساعت ۵٫۳۰ ( در ساعت ۸۶ تغییر ساعت نداشتیم)  با بار سبک حرکت را آغاز نمودیم. راه مالرو ابتدا از سمت راست رودخانه و در انتهای ده پس از عبور از یکعدد پل چوبی به سمت چپ آن رفته و پس از عبور از یونجه زارها در قسمتی که آخرین ردیف درختان بید و سپیدار قرار گرفته اند، از روی یالی در وسط دره رو به بالا می رود  و در دره سمت چپ ، نهری کوچک و در دره سمت راست رودخانه جریان دارد. کمی بالاتر گوسفند سرایی واقع است که سقف اتاقک های آن به علت سنگینی برف های زمستانی تخریب شده است( قبل از گوسفند سرا، انشعابی از راست به سمت تنگه مقابل میرود). ادامه مسیر از این گوسفند سرا تا قله را میتوان به سه مسیر جداگانه تقسیم نمود.

اول: راه مالرو به صورتی کاملا مشخص با شیبی متعارف در دامنه راست دره ای خشک رو به بالا میرود. دامنه های بالا دست این راه سنگی و دیواره ای است.

این مسیر در انتها به مرتعی سرسبز میرسد که سه عدد چشمه آب در آن واقع بوده و محل مناسب و زیبایی برای چادر زدن و شب مانی است. فاصله زمانی روستا تا این چشمه دو ساعت است.

دوم:

روبروی چشمه ها در جنوب شرقی، دامنه نیمه سنگی قله دیده میشود. سه مسیر از راست به چپ بدین شرح وجود دارد: ۱- دهلیزی باریک که در آن برف سفت قرار دارد گرچه از دور صعب العبور به نظر می رسد اما از نزدیک به عنوان بهترین مسیر برای صعود انتخاب گردید.قسمت های سنگی سمت رسات و سپس سمت چپ دهلیز- بدون هیچگونه درگیری با سنگ- مسیر خوبی است. اواخر این مسیر دیواره ای است که از زیر دیواره به سمت چپ رفته و بر روی یال خاکی قرار میگیریم فاصله زمانی چشمه تا پایان قسمت های سنگی یک ساعت و ربع است.

۲-دهلیز سمت چپ که دارای قسمت های سنگی کمتری است

۳-دره کم عمق و خاکی نزدیک یال سمت چپ.

دو مسیر۲ و۳ به دلیل شن اسکی بودن برای صعود توصیه نمی گردد. از مسیر ۲ برای برگشت استفاده شده است.

با انتخاب مسیر اول و عبور از دهلیز و قسمت های سنگی پس از حدود نیم ساعت از روی یال خاکی بر روی قله اول و کمی بعد گردنه مجاور آن قرار میگیریم. به عبارتی از چشمه تا گردنه را در زمانی برابر با یکساعت و چهل و پنج دقیقه صعود نمودیم.

سوم: از گردنه تا قله را در شیبی تند (۴۵ درجه معادل ۱۰۰ % ) و در مسیر سنگریزه ای ظرف ۳۵ دقیقه طی مینماییم. ارتفاع تقریبی این قسمت دویست متر و طول مسیر تقریبا سیصد متر است (مجموع زمان صعود : ۴ ساعت و بیست دقیقه)

قله به صورت دو قلو و هر دو به یک اندازه می باشد. از روی قله ، قله های شاخص قدمگاه و نیزوا در دوردست جنوب شرقی، قله میش نمرگ  در جنوب غربی و سایر قله های البرز(دماوند ، دو برار،پاشوره، هفت سران لار و..) دیده میشوند.

زمانهای مسیر برگشت: از قله تا گردنه ۲۵ دقیقه – از گردنه تا چشمه ۵۵ دقیقه و از چشمه تا ده یکساعت و ده دقیقه (مجموع دو ساعت و نیم )

از همان مسیر روز اول به سمت سیاه بیشه رفته ، نهار را در جنگل صرف نموده و ساعت ۱۸٫۳۰ به تهران رسیدیم.